strategia

Decyzje w zarządzaniu strategicznym

5/5 - (5 głosów)

Podejmowanie decyzji w zarządzaniu strategicznym  wymaga od menadżerów rozważanie różnych możliwości. Są one związane z przyszłymi wydarzeniami, które trudno przewidzieć.

Formułując i wdrażając strategię należy uwzględnić ryzyko działania, które jest reakcją na zmiany wewnętrzne i zmiany otoczenia, w tym zwłaszcza zmiany w zachowaniach innych podmiotów. Takie strategie są zorientowane na wybrane wartości, przyjmujące postać misji, wizji i celów strategicznych, związanych z danym podmiotem i jego usytuowaniem w otoczeniu.

Ryzyko w zarządzaniu strategicznym pozwala określić fundament prowadzenia przedsiębiorstwa, jego tożsamość, nadaje kierunek rozwoju, pozwala ciągle pozycjonować przedsiębiorstwo na tle otoczenia, identyfikuje czynniki przetrwania i sukcesu, stanowi podstawę osiągania i utrzymywania prosperity[1].

W zarządzaniu strategicznym strateg działa w warunkach częściowej ignorancji (musi zaakceptować określony poziom niewiedzy lub wiedzy), zwłaszcza jeśli chodzi o otoczenie, a ryzyko na wiele twarzy. Historyczne ocenianie otoczenia przez prognozowanie i planowanie długookresowe, następnie sądzenie, że integracja rozwoju wnętrza przedsiębiorstwa z rozwojem jego otoczenia może zakończyć się na planowaniu strategicznym obecnie nie wystarcza. Okazało się, że w burzliwym otoczeniu na planie nie można skończyć – i tak narodziło się podejście holistyczne: zarządzanie strategiczne jako część prowadzenia (uprawiania) strategii, któremu na każdym kroku towarzyszy niepewność i ryzyko.

Decyzje w zarządzaniu strategicznym są kluczowe dla sukcesu organizacji, ponieważ wpływają na długoterminowe cele i kierunek rozwoju firmy. Decyzje te dotyczą zwykle czterech głównych obszarów: strategii biznesowej, struktury organizacyjnej, zarządzania zasobami ludzkimi oraz alokacji zasobów finansowych.

  1. Strategia biznesowa: Decyzje strategiczne w tym obszarze obejmują określenie celów i misji firmy, wybór segmentów rynku, w których firma chce działać, oraz określenie strategii konkurencyjnej. W tym obszarze podejmowane są decyzje dotyczące dywersyfikacji działalności, ekspansji rynkowej, zmiany modelu biznesowego oraz inwestycji w badania i rozwój.
  2. Struktura organizacyjna: Decyzje strategiczne dotyczące struktury organizacyjnej obejmują wybór formy organizacyjnej, np. hierarchicznej, macierzowej, funkcjonalnej lub zespołowej. Decyzje te mają wpływ na sposób zarządzania i koordynacji pracowników, a także na przepływ informacji i decyzji w organizacji.
  3. Zarządzanie zasobami ludzkimi: Decyzje strategiczne w tym obszarze dotyczą kwestii takich jak rekrutacja, szkolenia, motywacja i wynagradzanie pracowników. Decyzje te mają wpływ na jakość pracy, zaangażowanie pracowników i ich zdolność do realizacji celów organizacji.
  4. Alokacja zasobów finansowych: Decyzje strategiczne w tym obszarze obejmują wybór sposobu finansowania działalności, alokację budżetu i decyzje inwestycyjne. Decyzje te mają wpływ na zdolność organizacji do realizacji swoich celów, a także na jej stabilność finansową.

Wszystkie te obszary są ze sobą powiązane i wpływają na siebie nawzajem. Ważne jest, aby decyzje w każdym z tych obszarów były spójne i zgodne ze strategią całej organizacji. Warto także pamiętać, że decyzje strategiczne powinny być podejmowane na podstawie analizy sytuacji rynkowej i wewnętrznych zasobów organizacji, a także na podstawie przewidywań co do przyszłych zmian i trendów.

[1] M. Romanowska, Zarządzanie strategiczne firmą, CIM, Warszawa 1995, s.46

Rodzaje ryzyka

5/5 - (4 głosów)

Ryzyko techniczne dotyczy głównie zagrożeń wystąpienia awarii urządzeń i/lub sprzętu zmechanizowanego. Wielkość tego rodzaju ryzyka zależy od stopnia nowoczesności urządzeń, ich niezawodności, doskonałości konstrukcji, jakości materiałów, z których zostały wykonane oraz umiejętnej eksploatacji, w skład której wchodzi również odpowiednia polityka remontowa.

Ryzyko działalności badawczo-rozwojowej wynika przede wszystkim z tego, iż jest to działalność o charakterze unikatowym. Występuje tu ryzyko poznawcze, charakteryzujące głównie badania naukowe oraz ryzyko ekonomiczne, będące następstwem próby zastosowania praktycznego wyników badań naukowych. Skutki ryzyka działalności badawczo-rozwojowej można określić wykorzystując takie pojęcia ekonomiczne jak strata czy zysk.

Na ryzyko zagrożenia środowiska naturalnego składa się ryzyko wyczerpania się zasobów naturalnych oraz ryzyko zanieczyszczenia środowiska naturalnego.

Ryzyko ekonomicznego starzenia się produktów dotyczy głównie gałęzi przemysłu, w których postęp techniczny wykazuje dużą dynamikę zmian (np. przemysł komputerowy, samochodowy, elektrotechniczny) i po pewnym czasie występuje ryzyko niemożności sprzedania części produkcji zalegającej magazyny lub uzyskania „godziwej” ceny. W dobie występowania silnej konkurencji wytwarzanie wyrobów przestarzałych lub niskiej jakości nie daje firmie żadnych szans na utrzymanie się na rynku.

Ryzyko rynkowe polega na zmianach krzywych popytu i podaży sprzedawanych dóbr i usług, spowodowanych bezpośrednim oddziaływaniem konkurencji.

Ryzyko działalności handlowej[1] jest związane przede wszystkim z funkcjonowaniem rynku, a ponadto z tworzeniem i wdrażaniem innowacji technicznych, organizacyjnych i finansowych oraz ryzykiem związanym z przemieszczaniem towarów (ubytków, uszkodzeń, zaginięć).

Ryzyko bankowe jest ponoszone przez banki. Najczęściej jest to ryzyko finansowe.

Ryzyko giełdowe wynikające z zagrożenia niepowodzeniem (stratą) przy jednoczesnym nagromadzeniu szans na sukces (zysk). Ryzyko giełdowe jest ograniczane wszechstronną analizą przeprowadzaną na podstawie wiarygodnych źródeł informacji.

[1] J.M. Tulczyjew, Jak ograniczyć ryzyko transakcji handlowych?

Ochrona przed ryzykiem

5/5 - (4 głosów)

Współcześnie ochrona przed ryzykiem ustępuje podejściu zakładającemu świadome przyjmowanie ryzyka, wszakże podlegającego ocenie i wycenie. Jednakże są rodzaje ryzyka, takie jak np. ryzyko operacyjne, które w dobrze zarządzanej firmie jest maksymalnie ograniczane. Przyjmowane ryzyko, główne źródło zysku, ponoszone jest w obszarze właściwym dla przedmiotu działalności przedsiębiorcy (np. kredytowe w przypadku banku, biznesowe dla producenta). Nie zwalnia to jednak z obowiązku profesjonalnego zarządzania wszystkimi rodzajami ryzyka[1].

Z ryzykiem w zarządzaniu strategicznym wiążą się nierozerwalnie: ograniczona przewidywalność i potencjalne straty[2]. Szczególnie istotne w zarządzaniu strategicznym jest ryzyko związane z użytkowaniem coraz bardziej złożonych i zewnętrznie powiązanych systemów informatycznych. Wynikać ono może np. z niedostosowania oprogramowania do prowadzonej działalności, usterek lub niekontrolowanych cech oprogramowania, błędów lub świadomych działań ludzi, niedostatecznych procedur dostępu, awarii.

Ochrona przed ryzykiem jest jednym z kluczowych aspektów zarządzania strategicznego. Ryzyko występuje w każdej organizacji i może pochodzić z różnych źródeł, takich jak zmiany rynkowe, nieprzewidziane zdarzenia, problemy finansowe lub błędy w zarządzaniu. Dlatego ważne jest, aby menedżerowie podejmowali odpowiednie kroki w celu zminimalizowania ryzyka i zabezpieczenia organizacji przed niepożądanymi konsekwencjami.

Oto kilka sposobów, jakie menedżerowie mogą zastosować w celu ochrony organizacji przed ryzykiem w ramach zarządzania strategicznego:

  1. Analiza ryzyka: Menedżerowie powinni dokonać dokładnej analizy ryzyka i zidentyfikować potencjalne zagrożenia, takie jak problemy finansowe, zmiany rynkowe lub konkurencja. Następnie mogą opracować plan działania w celu zminimalizowania tych ryzyk lub przeciwdziałania im.
  2. Dywersyfikacja: Menedżerowie mogą zminimalizować ryzyko poprzez dywersyfikację działań organizacji, np. poprzez poszerzenie oferty produktów lub usług, czy też rozszerzenie działalności na nowe rynki. W ten sposób organizacja ma większą szansę na przetrwanie w przypadku zmian na rynku.
  3. Zarządzanie zasobami ludzkimi: Menedżerowie powinni zadbać o odpowiednie zarządzanie zasobami ludzkimi, takie jak szkolenie pracowników, motywowanie ich oraz zapewnienie im odpowiednich warunków pracy. Pracownicy, którzy czują się docenieni i mają dobre warunki pracy, są bardziej zaangażowani i skłonni do pracy na rzecz organizacji, co pomaga zminimalizować ryzyko wewnętrzne.
  4. Budżetowanie i planowanie finansowe: Menedżerowie powinni również zadbać o odpowiednie budżetowanie i planowanie finansowe organizacji, aby uniknąć problemów finansowych. W przypadku zmian na rynku lub nieprzewidzianych wydatków, organizacja powinna mieć odpowiednie środki finansowe, aby poradzić sobie z tymi wyzwaniami.
  5. Zarządzanie informacjami: Menedżerowie powinni dbać o właściwe zarządzanie informacjami w organizacji, aby uniknąć wycieku informacji lub ataków hakerskich. To może obejmować stosowanie odpowiednich narzędzi do ochrony informacji oraz edukowanie pracowników w zakresie cyberbezpieczeństwa.

Ochrona przed ryzykiem jest ważnym elementem zarządzania strategicznego i powinna być uwzględniona we wszystkich aspektach działalności organizacji. Dbanie o odpowiednie zarządzanie ryzykiem powinno być procesem ciągłym, który jest monitorowany i aktualizowany na bieżąco. Zarządzanie ryzykiem powinno być zintegrowane z procesem podejmowania decyzji w organizacji, aby umożliwić menedżerom podejmowanie świadomych decyzji, uwzględniających ryzyko i jego potencjalne skutki.

Istotnym elementem ochrony przed ryzykiem jest także przygotowanie planu awaryjnego, który pozwoli na szybką i skuteczną reakcję w przypadku wystąpienia niepożądanych zdarzeń. Plan awaryjny powinien zawierać szczegółowe procedury, które będą realizowane w razie wystąpienia różnych scenariuszy ryzyka, a także precyzyjne wskazówki dotyczące działań, jakie powinny być podjęte w przypadku wystąpienia danego zagrożenia.

Ostatecznie, ochrona przed ryzykiem powinna być integralną częścią strategii organizacji i powinna być podejmowana przez całą jej strukturę. Wszyscy pracownicy powinni mieć świadomość zagrożeń i podejmowanych działań, a także wiedzieć, jakie czynności mogą podjąć, aby przeciwdziałać ryzyku lub zgłosić jego wystąpienie. Ochrona przed ryzykiem powinna być procesem ciągłym, który jest monitorowany i aktualizowany na bieżąco, tak aby organizacja była gotowa na zmieniające się warunki rynkowe i społeczne, a także na wszelkie nieoczekiwane wyzwania.

[1] J. Stoner, R. Freeman, D. Gilbert, Kierowanie, Op. Cit., s. 246-247

[2] J. Kekin, Zarządzanie …, Op. Cit., s. 57

Istota zarządzania strategicznego

5/5 - (4 głosów)

Zarządzanie strategiczne to kierowanie rozwojem organizacji nastawione na wykorzystanie szans i unika­nie zagrożeń pojawiających się w jej otoczeniu. Cechą szczególną zarządzania strategicznego jest nie tyle długi ho­ryzont planów, co koncentracja zainteresowania kadry me­nedżerskiej na otoczeniu przedsiębiorstwa, na stałym bada­niu zmian w procesach makroekonomicznych, technologii, prawie, zachowaniu się konsumentów, konkurentów i do­stawców.[1]

Menedżer myślący strategicznie jest otwarty na infor­macje z otoczenia i bez uprzedzeń podchodzi do nowych zjawisk i sytuacji. Wie, że wszystko może się zdarzyć i do każdej sytuacji zewnętrznej przedsiębiorstwo musi się do­stosować, jeśli nie może jej zmienić. Menedżer strategiczny akceptuje fakt zmienności i nieprzewidywalności otoczenia. W sytuacji, w jakiej funkcjonują współcześnie przedsiębior­stwa, gdzie z dnia na dzień zmienia się sytuacja polityczna, pojawiają się nowe technologie, a mody nie trwają nawet se­zonu, układanie jednego planu strategicznego opartego na jednej wizji przyszłości byłoby logicznym błędem. Planowa­nie strategiczne zakłada budowanie wielu wersji planów strategicznych dla różnych scenariuszy przyszłości.

Strateg, czyli menedżer myślący i zarządzający strate­gicznie, to człowiek koncentrujący się na zasadach działa­nia, tworzący wizje przyszłych stanów otoczenia i szukający najlepszych pomysłów na przeżycie i rozwój firmy. Dopraco­wanie szczegółów tych planów pozostawia komórkom szta­bowym, nie dążąc do ich uszczegółowiania i formalizacji.

Stwierdzenie, iż zarządzanie strategiczne ukształtowało się w wyniku ewolucji procesu zarządzania organizacjami potwierdzają dwie koncepcje. Pierwsza z nich, która została opracowana przez F.W. Glucka. S.P. Kaufmana i A.S. Wallecka wskazuje na powstanie zarządzania strategicznego w wyniku sekwencyjnego wzbogacania procesu planowania. Twórcy tej teorii badając rozwój zarządzania strategicznego w 120 przedsiębiorstwach stwierdzili, że ukształtowało się ono w wyniku sekwencyjnego wzbogacania procesu planowania w miarę ewolucji przedsiębiorstwa i jego otoczenia. Drugi pogląd na rozwój podejścia strategicznego w zarządzaniu przedstawił H. Hinterhuber.[2]

Zarządzanie strategiczne to proces, który pozwala organizacji na określenie kierunku jej działania i podejmowanie decyzji dotyczących alokacji zasobów w celu osiągnięcia wyznaczonej wizji i strategicznych celów. W skład zarządzania strategicznego wchodzą analiza, planowanie, realizacja oraz kontrola działań związanych z strategią. Proces ten pomaga organizacji dostosowywać się do zmieniającego się otoczenia, wykorzystując własne mocne strony i minimalizując słabe.

Główne aspekty zarządzania strategicznego to:

  1. Analiza strategiczna: Obejmuje ona ocenę wewnętrznego środowiska organizacji (mocne i słabe strony) oraz zewnętrznego środowiska (szanse i zagrożenia). Narzędzia takie jak analiza SWOT czy analiza PESTEL są często używane w tym etapie.
  2. Formułowanie strategii: Na podstawie przeprowadzonej analizy, organizacja określa swoją misję, wizję oraz długoterminowe cele. Następnie wybiera odpowiednią strategię, która pozwoli jej osiągnąć te cele.
  3. Implementacja strategii: Polega na wprowadzaniu strategii w życie. Obejmuje to alokację zasobów, ustanowienie odpowiednich struktur organizacyjnych, rozwijanie kompetencji pracowników i wprowadzanie zmian w kulturze organizacji w celu wspierania realizacji strategii.
  4. Kontrola i ewaluacja: Proces ten polega na monitorowaniu postępów w realizacji strategii oraz ocenie jej skuteczności. Jeśli wystąpią odchylenia od planu, organizacja podejmuje działania korygujące.

Zarządzanie strategiczne ma kluczowe znaczenie dla sukcesu organizacji, ponieważ pozwala na:

  • Długoterminowe myślenie: Pomaga organizacji skupić się na długoterminowych celach, a nie tylko na bieżących problemach.
  • Adaptację do zmian: Umożliwia identyfikację zmian w otoczeniu i dostosowywanie się do nich, co pozwala organizacji utrzymać konkurencyjność.
  • Efektywne wykorzystanie zasobów: Poprzez ukierunkowanie zasobów na najważniejsze cele, organizacja może lepiej je wykorzystać i osiągnąć lepsze wyniki.
  • Zaangażowanie pracowników: Jasno określona wizja i cele pomagają pracownikom zrozumieć, jakie jest ich miejsce w organizacji i jak przyczyniają się do jej sukcesu.

Ostatecznie, zarządzanie strategiczne jest nie tylko procesem, ale także podejściem do myślenia o biznesie, które promuje długoterminowe planowanie, proaktywność i elastyczność w obliczu niepewności i zmienności rynkowej.

[1] M. Romanowska, Strategie rozwoju i konkurencji, CIM, Warszawa 2000, s. 5

[2] H. Hinterhuber, Strategische Unternehmungsfuhrung, Berlin-New York 1989. s. 24