2.4. Koncentracja
Skuteczni kierownicy najpierw zajmują się tym, co pierwsze w hierarchii ważności i nie zajmują się więcej niż jedną rzeczą na raz. Potrzeba koncentracji wynika tak z natury pracy kierownika, jak z natury gatunku ludzkiego. Przemawia za taką opinią kilka rzeczywistych argumentów: zawsze jest więcej ważnych rzeczy do zrobienia niż czasu na nie.
Skuteczni kierownicy wiedzą, że muszą zrobić wiele rzeczy i to zrobić skutecznie. Dlatego koncentrują – tak własny czas i energię, jak czas i energię organizacji – na jednej tylko rzeczy w danej chwili. I na tym ,by najpierw robić rzeczy pierwszorzędnego znaczenia.
Kierownik, który dąży do skuteczności i własnej i swojej organizacji, czuwa nad wszystkimi polami działalności, programami i zadaniami. Wciąż ponawia pytanie: czy to jeszcze warto robić? A jeśli nie warto, uwalnia się od rzeczy zbędnych, by móc skoncentrować się na tych paru zadaniach, które -jeśli wykona doskonale – przyniosą zasadniczy postęp w jego własnej pracy i w osiągnięciach organizacji. Zawsze jest więcej produktywnych zadań na jutro, niż czasu na nie i więcej szans, niż ludzi zdolnych je podjąć, że nie wspomnę o wiecznej obfitości problemów i kryzysów. Dlatego trzeba zdecydować, które zadania zasługują na priorytet, a które są mniejszej wagi.
Większość kierowników doświadczyła, że to, co raz się odłoży, w rzeczywistości się porzuca. Wielu im wydaje się, że nie ma nic lepszego, niż podjąć później projekt odłożony wtedy, gdy rozważano go po raz pierwszy. Prawie z pewnością moment okaże się fałszywy, a właściwy moment jest najwyższym elementem sukcesu każdego przedsięwzięcia. Zrobić pięć lat później coś bardzo pomysłowego przed pięciu laty jest prawie pewną receptą na frustrację i porażkę.
Występują cztery ważne zasady rozpoznawania priorytetów20:
-
stawiaj na przyszłość przeciwko przeszłości,
-
koncentruj się na szansach, a nie na problemach,
-
raczej wybieraj własną linię, a nie pokuj się do zapchanego pociągu,
-
mierz wysoko, celuj na to, co da zasadniczy postęp, nie orientuj się na
-
to, co bezpieczne i łatwe do zrobienia.
Skuteczny kierownik nie angażuje się w nic poza tym jednym zadaniem, na którym właśnie w danej chwili skupia swe siły. Później dokona przeglądu tematów i obierze kolejne jedno zadanie, które od tej chwili będzie znajdowało się na czele jego listy.
Koncentracja to odwaga, aby czas i wydarzenia podporządkować własnym decyzjom wedle tego, co naprawdę istotne i co trzeba zrobić najpierw -daje kierownikowi tę jedyną nadzieję, że zostanie panem swego czasu i wydarzeń, zamiast ich chłopcem do bicia.
Koncentracja oznacza także świadomą rezygnację
Priorytet ma znaczenie dopiero wtedy, gdy wpływa na podział czasu, uwagi i zasobów. Jeżeli wszystkie zadania otrzymują najwyższą rangę, żadne nie jest rzeczywiście pierwsze. Kierownik może wtedy przenosić energię między tematami, reagować na najgłośniejszy sygnał i kończyć dzień z poczuciem wielkiej aktywności, mimo że sprawy o największym znaczeniu prawie się nie posunęły. Koncentracja wymaga wyboru, ale jej trudniejszą stroną jest decyzja, czego obecnie nie rozpoczynać, co ograniczyć i z czego całkowicie zrezygnować.
Tydzień zbyt wielu ważnych spraw
Wyobraźmy sobie kierownika, który jednocześnie nadzoruje poprawę jakości obsługi, przygotowuje zmianę procedury, odpowiada na zaległe reklamacje, planuje szkolenie, uczestniczy w kilku spotkaniach i tworzy raport dla przełożonego. Każde zadanie ma uzasadnienie. Problem nie polega na tym, że któreś jest pozbawione wartości, lecz na tym, że ich łączny koszt przekracza dostępną zdolność zespołu. Rozpoczęcie wszystkiego prowadzi do wielu częściowych rezultatów, częstych przerwań oraz opóźnień w sprawie, która mogła przynieść największą zmianę.
Kierownik powinien najpierw ustalić, które zadanie oddziałuje na pozostałe. Jeżeli usunięcie błędu w procedurze ograniczy liczbę reklamacji i zwolni czas pracowników, może stać się pierwszym wyborem. Raport da się przygotować w niezbędnym zakresie, część spotkań zastąpić krótką informacją, a szkolenie przesunąć do chwili, gdy nowa procedura będzie gotowa. Rezygnacja nie oznacza lekceważenia. Jest sposobem ochrony najważniejszego rezultatu przed rozproszeniem.
Cztery pytania przed przyznaniem pierwszeństwa
| Pytanie | Znaczenie dla wyboru |
|---|---|
| Jaki będzie skutek wykonania? | Pierwszeństwo zyskuje zadanie, które poprawia istotny wynik albo usuwa przyczynę wielu trudności. |
| Czy istnieje rzeczywiste okno czasowe? | Termin jest ważny, gdy po jego przekroczeniu znika możliwość działania lub wyraźnie rośnie koszt. |
| Kto musi wykonać tę pracę? | Osobisty udział kierownika warto zachować tam, gdzie potrzebna jest jego decyzja, odpowiedzialność lub wpływ. |
| Z jakiego celu wynika zadanie? | Sprawa powinna wspierać uzgodniony kierunek, a nie jedynie przedłużać dawny zwyczaj. |
Takie pytania chronią przed utożsamieniem pilności z ważnością. Nagła wiadomość może wymagać szybkiej odpowiedzi, ale nie zawsze zasługuje na porzucenie pracy strategicznej. Z kolei przedsięwzięcie bez bliskiego terminu może mieć duży wpływ na przyszłe wyniki. Rozsądny plan pozostawia miejsce na konieczne interwencje, lecz nie pozwala im przejąć całego dnia. Ochrona wybranego zadania jest decyzją organizacyjną: trzeba ustalić, kto przejmuje sprawy bieżące, jakie zdarzenie uzasadnia przerwanie i kiedy zespół otrzyma odpowiedź.
Koszt dalszego prowadzenia projektu
Kierownicy często podtrzymują zadanie dlatego, że poświęcono mu już czas. Wcześniejszy nakład nie dowodzi jednak, że dalsza praca ma sens. Decyzja powinna zależeć od przyszłych korzyści, kosztów i możliwości, a nie od chęci obrony dawnego wyboru. Projekt może utracić uzasadnienie, jeśli zmieniły się potrzeby klienta, dostępne zasoby albo cel organizacji. Jego zamknięcie uwalnia ludzi do spraw o większej wartości i zapobiega dokładaniu kolejnych nakładów tylko po to, by uniknąć przyznania, że pierwotne założenie się nie sprawdziło.
Pomaga ustalenie warunków zatrzymania jeszcze przed rozpoczęciem. Zespół może określić oczekiwany rezultat pierwszego etapu, maksymalny koszt, termin przeglądu i sygnały wskazujące, że potrzebna jest zmiana. Dzięki temu ocena nie zależy wyłącznie od emocjonalnego przywiązania autora. Przerwanie działania staje się przewidzianym elementem zarządzania, podobnie jak jego kontynuacja. Kierownik zachowuje możliwość uczenia się, bo dokumentuje nie tylko wynik, lecz także przesłanki decyzji.
Priorytet musi być zrozumiały dla zespołu
Sam wybór dokonany przez kierownika nie wystarczy, jeśli pracownicy nadal otrzymują sprzeczne sygnały. Trzeba wyjaśnić, jaki rezultat ma obecnie pierwszeństwo, co zostaje przesunięte i według jakiej zasady będą rozpatrywane nowe prośby. Pracownik łatwiej chroni czas na ważne zadanie, gdy wie, że przełożony zaakceptował rezygnację z części działań. Bez takiej zgody każda osoba może próbować zachować wszystkie dawne obowiązki, a nowy priorytet staje się jedynie kolejną pozycją na liście.
Komunikat powinien docierać również do jednostek korzystających z pracy zespołu. Jeżeli jedna sprawa otrzymuje dodatkowe zasoby, inne rezultaty mogą pojawić się później. Wczesne uzgodnienie konsekwencji pozwala zmienić kolejność, ograniczyć zakres albo znaleźć inne rozwiązanie. Ukrywanie kosztu wyboru prowadzi do konfliktu dopiero w chwili opóźnienia. Przejrzystość nie usuwa wszystkich napięć, ale umożliwia ich rozstrzygnięcie na podstawie celów, a nie siły nacisku.
Przegląd bez ciągłego zmieniania kierunku
Priorytet powinien mieć termin ponownej oceny. Zbyt częste zmiany niszczą skupienie, natomiast brak przeglądu może utrwalać zadanie, które straciło wartość. Dobrym rozwiązaniem jest rozdzielenie dwóch trybów. W czasie wykonania zespół chroni ustalony kierunek i reaguje tylko na wcześniej określone zdarzenia. W terminie przeglądu porównuje postęp, nowe informacje i stan pozostałych zobowiązań. Dopiero wtedy kierownik potwierdza wybór, zmienia kolejność albo kończy działanie. Rytm ten łączy konsekwencję z gotowością do korekty.
Lista rezygnacji jest częścią planu
- Nie rozpoczynać nowego projektu bez wskazania zasobu, który zostanie dla niego uwolniony.
- Kończyć cykliczną czynność, gdy nikt nie wykorzystuje jej rezultatu.
- Przekazywać zadanie, jeśli inna osoba może wykonać je odpowiedzialnie i rozwinąć dzięki temu kompetencję.
- Wracać do odłożonej sprawy tylko po ponownej ocenie jej sensu, a nie z powodu dawnej obietnicy.
Koncentracja nie zwalnia kierownika z utrzymania podstawowego działania jednostki. Pozwala natomiast odróżnić obowiązki konieczne od inicjatyw wymagających szczególnej energii. Dobrze wybrany priorytet otrzymuje odpowiednio duży, nieprzerwany czas, jasno wskazaną odpowiedzialność oraz ochronę przed przypadkowymi dodatkami. Po jego zakończeniu następuje nowy przegląd sytuacji, ponieważ hierarchia zadań nie jest ustalana raz na zawsze. W ten sposób kolejność pracy pozostaje świadomą decyzją, a nie skutkiem nacisku ostatniego zdarzenia.
Widocznym sprawdzianem koncentracji jest ukończony rezultat, nie liczba inicjatyw pozostających w toku. Im mniej rozpoczętych spraw konkuruje o uwagę, tym łatwiej dostrzec przeszkodę i doprowadzić ważną pracę do końca.
Przypisy
-
P.F. DRUCKER, Menedżer skuteczny. Warszawa 1994 ↩