Rozpoczynając analizę otoczenia ekonomicznego, uwagę należy skierować na społeczeństwo oraz charakteryzujące je wskaźniki demograficzne. Rozpatrujemy tu takie elementy jak:
– liczba ludności i wskaźnik przyrostu naturalnego. struktura społeczna, czyli udział poszczególnych grup wiekowych w ogólnej liczbie mieszkańców.
– rozmieszczenie ludności na danym rynku [W. M. Grudzewski, M. Laskowski, M. Tyjeńska, Marketingowe strategie przedsiębiorstw na rynkach międzynarodowych, BizReporter nr 03 – 2000.03.05.].
W ramach analizy otoczenia ekonomicznego, trzeba rozpatrzeć także poziom dochodu społeczeństwa w danym kraju i podział tego dochodu na poszczególne grupy społeczne. W zależności od PNB na jednego mieszkańca przedsiębiorstwo decyduje m.in. o rodzaju i cenie wprowadzanego produktu.
Ostatnim elementem, jaki należy wziąć pod uwagę przy analizie otoczenia ekonomicznego, jest konkurencja. Na każdym rynku, na jakim chcemy się znaleźć, trzeba dokładnie przeanalizować sytuację konkurencyjną z punktu widzenia jej poziomu. Chodzi tu głównie o doświadczenie firm w prowadzeniu różnych metod walki z konkurentami na rodzimych rynkach. Stopień konkurencji, jaki istnieje na pierwotnym rynku powoduje, że firma nabiera doświadczenia w walce o przewagę konkurencyjną i jest jej łatwiej zaistnieć na nowym, międzynarodowym rynku. Rozważenie stanu konkurencji w poszczególnych krajach staje się więc elementem niezwykle istotnym przy analizie otoczenia [Gierszewska G., Romanowska M., op. cit., s. 36.].
Obecne prognozy dotyczące wzrostu PKB w ciągu nadchodzących 5 lat są znacznie bardziej ostrożne niż jeszcze 12 miesięcy temu. Wzrost gospodarczy Polski zwalnia tempo z 6% w pierwszym kwartale 2000 do 2,4% w pierwszym kwartale roku 2001 [Mały Rocznik Statystyczny 2001, publikacja elektroniczna, http://www.stat.gov.pl].
Komisja Europejska była w tym samym czasie bardziej optymistyczna i przewidywała wzrost dla roku 2001 na 4,3% a na rok następny na 4,8%. Deficyt handlowy w pierwszym kwartale roku 2001 wynosił ok. US$ 3,4 mld i co warte podkreślenia, eksport wzrastał szybciej niż import ( 15,4% vs.4,7) [Statystyki Organizacji ds. Współpracy i Rozwoju (OECD), http://www.oecd.org].
Najistotniejszym z parametrów ekonomicznych, mającym wpływ na rynek farmaceutyczny jest deficyt budżetu państwa szacowany na ponad 50 mld PLN. Wymaga to wprowadzenia restrykcyjnej polityki fiskalnej i monetarnej. Taka sytuacja może doprowadzić do utraty płynności finansowej przez wiele podmiotów zajmujących się dystrybucją leków, nie wspominając o wpływie cięć w sferze socjalnej budżetu na zdolności nabywcze znacznej części społeczeństwa [Ibidem.].
Na pograniczu ekonomicznych i społecznych aspektów otoczenia biznesowego jest jeden z najwyższych w Europie wskaźnik bezrobocia sięgający wg niektórych autorów nawet 16% ludności w wieku produkcyjnym.
Opis tekstowy tabeli 3.1: Podstawowe liczbowe parametry ekonomiczne
Tabela przedstawia zestawienie najważniejszych prognozowanych wskaźników ekonomicznych dla lat 2000–2006, ze szczególnym uwzględnieniem danych istotnych z perspektywy rynku farmaceutycznego oraz funkcjonowania sektora ochrony zdrowia. Uwzględniono m.in. tempo wzrostu Produktu Narodowego Brutto (PNB), poziom długu publicznego, nakłady budżetowe na służbę zdrowia i leki, dynamikę rynku farmaceutycznego, inflację oraz prognozy kursowe.
Omówienie danych zawartych w tabeli:
W latach 2000–2006 odnotowano systematyczny spadek tempa wzrostu PNB, który obniżył się z poziomu 4,8% w roku 2000 do 3,5% w roku 2006. Trend ten może świadczyć o spowolnieniu gospodarczym lub o dojrzewaniu rynku po okresie dynamicznego wzrostu. Mimo tego dochody budżetu państwa w relacji do PNB rosły w tym czasie, co może wynikać z poprawy efektywności fiskalnej lub wprowadzania nowych źródeł dochodów budżetowych.
Dług publiczny, liczony jako procent PNB, utrzymywał się na poziomie -3,1% w latach 2000–2001 i -2% w kolejnych latach, jednak od roku 2004 brak jest dalszych danych („bd.” – brak danych), co utrudnia ocenę długofalowej dynamiki tego wskaźnika.
Wyraźny i niepokojący trend można zaobserwować w zakresie wydatków budżetu państwa na służbę zdrowia, które zmniejszały się z poziomu 250 jednostek w 2000 roku do 231 w 2006 roku. Oznacza to realne ograniczanie finansowania tego sektora. W kontrze do tego zjawiska rosną wydatki budżetowe na leki, które wzrosły z 61,9 do 95,3 w analizowanym okresie. Może to świadczyć o coraz większym obciążeniu systemu zdrowia kosztami refundacji leków.
Wartość rynku farmaceutycznego, mierzona przez kontrolę rozmiaru rynku, rosła systematycznie z 2 394 w 2000 roku do 3 687 w 2006 roku. Mimo wzrostu nominalnego, dynamika wzrostu rynku (kontrola wzrostu) malała – z 11,3% w 2000 roku do 6,2% w 2006 roku. Pokazuje to typowy efekt nasycania się rynku.
Wzrost cen i wzrost inflacji wykazują tendencję spadkową. Inflacja, która w 2000 roku wynosiła 10,1%, w 2006 roku spadła do 3%, co świadczy o stabilizowaniu się gospodarki. Podobny spadek notowano w tempie wzrostu cen – z 11,8% do 5,5%.
Z kolei wzrost wartości (prawdopodobnie realnej wartości rynku lub kapitału) był początkowo ujemny (-0,47 i -1), ale od 2002 roku ustabilizował się na niskim, dodatnim poziomie (0,5–0,6%).
W zakresie prognozy kursu wymiany walutowej widać stopniowy wzrost – od 4,35 w 2000 roku do 5,17 w 2005 roku, co może odzwierciedlać prognozowaną deprecjację złotego w stosunku do głównych walut lub inne procesy makroekonomiczne. Brak danych dla roku 2006 ogranicza pełną analizę.
Dane zawarte w tabeli wskazują na kilka wyraźnych tendencji:
stopniowe spowolnienie wzrostu gospodarczego przy jednoczesnym zwiększaniu wpływów budżetowych;
rosnące wydatki na leki pomimo ogólnego spadku finansowania systemu zdrowia;
nasycanie się rynku farmaceutycznego, co przekłada się na spadek dynamiki wzrostu;
stabilizację gospodarczą wyrażającą się w spadającej inflacji i wzroście wartości rynku.
Wnioski z tej analizy są kluczowe dla firm takich jak Pfizer, które muszą odpowiednio dostosowywać strategie sprzedażowe i inwestycyjne do zmieniających się warunków ekonomicznych i budżetowych.
Powyższa tabela pokazuje jak zmieniał się sposób przewidywania rozwoju sytuacji ekonomicznej w Polsce w przeciągu lat 2000-2006.